left

چگونه در طبیعت بدون قطب‌نما جهت‌یابی کنیم؟

اگر دوستدار طبیعت هستید و به کرات به دل طبیعت می‌روید، لازم است که روش جهت‌یابی به کمک ستاره قطبی را بدانید. به همین دلیل در این مطلب مجله گردشگری پیله‌های عصر پرواز جهت‌یابی به کمک ستاره قطبی را آموزش می‌دهیم تا در هر موقعیت مکانی که بودید، بتوانید تنها با نگاه کردن به ستاره‌ها راه خود را پیدا کنید.

در دنیای امروزی تکنولوژی‌هایی مثل قطب نماهای مختلف یا دستگاه جی.پی.اس به ما کمک می‌کنند تا راه خود را درون طبیعت‌ همانند جنگل‌ها، کویر‌ها و دشت‌ها گم نکنیم. اما گاهی اوقات پیش می‌آید که به هر دلیلی این ابزار را در آن زمان خاص نداشته ‌باشیم. در این صورت باید بتوانیم از راه‌های دیگر، مسیر خود را پیدا کرده و راه بازگشت به خانه یا یک جای امن را پیدا کنیم. هر چند روش‌های مختلفی از جهت‌یابی درون طبیعت وجود دارد و با شیوه‌های گوناگون می‌توانید در طول روز راه خود را پیدا کرده و دوباره به مکانی مشخص خود را برسانید اما در شب که هوا تاریک می شود و هیچ منبع نوری ندارید، چگونه می‌شود این کار را انجام داد؟

 1

جهت یابی به کمک ستاره قطبی

اگر در دشت یا دره‌ای هستید، به بالای کوه یا ارتفاعی بروید. اگر در جنگل هستید، خود را به منطقه‌ای خالی از درخت برسانید. افراد بسیاری در این مواقع از درخت بالا می روند که این کار می‌‌تواند باعث آسیب به شما شود. پس در هر منطقه‌ای که هستید سعی کنید به ارتفاعات بروید که مانعی جلوی دید شما را نگیرد، زیرا در ارتفاع بهتر می‌توانید ستاره‌ها و آسمان را ببینید. در کویر هیچ مانعی بر سر دید شما برای آسمان وجود ندارد اما تعداد ستارگان بسیار زیاد است. در کویر باید توانایی نجوم و ستاره شناسی خود را بالا ببرید تا بتوانید از میان میلیاردها ستاره، ستاره‌های نجات‌بخش خود را به درستی تشخیص بدهید و صورت‌های فلکی را بشناسید. پیدا کردن صورت‌های فلکی در آسمان پر ستاره خود، مهارتی می‌خواهد که می‌توانید در تورهای اخترشناسی و تماشای ستارگان که در سفرهای کویرهای ایران برگزار می‌شود، به دست می‌آورید.

در هر ماه از سال، می‌توانید تنها تعدادی از صورت‌های فلکی را در آسمان ببینید. بنابراین بسته به ماه و زمانی که تور طبیعت‌گردی در شب را گرفته‌اید، باید به دنبال ستارگان و صورت فلکی مشخصی بگردید. خوشبختانه در میان صورت‌های فلکی ستاره و صورت فلکی وجود دارد که تقریبا در تمام طول سال می‌توانید آن را تشخصیص بدهید.

 

 2

آسمان نیم‌کره شمالی و نیم‌کره جنوبی

اگر به کشورهای مختلفی در هر دو نیمکره زمین سفر کرده اید، تفاوت بین آسمان شب این دو نیمکره شمالی و جنوبی زمین را حتما متوجه شده اید. آنچه که شما در نیمکره جنوبی می‌بینید با آنچه در نیمکره شمالی است متفاوت خواهد بود. در نیمکره شمالی هر چه به سمت خط استوا نزدیکتر می‌شوید، آسمانی مابین آسمان نیم‌کره شمالی و جنوبی خواهید دید. آنچه که در این مطلب گفته می‌شود در عرض‌های جغرافیایی بالاتر از خط استوا قابل استفاده خواهد بود.

طبیعتا هر چقدر به سمت قطب شمال نزدیکتر شوید و از خط استوا فاصله بگیرید، بهتر می‌توان به کمک ستاره قطبی جهت‌یابی کرد. در قطب شمال به دلیل وجود شفق قطبی، دیدن ستارگان در شب بسیار مشکل بوده و در آن مکان نمی‌توانید از این روش استفاده کنید. اگر بخواهیم دقیق تر بگوییم، در مجموع در عرض‌های جغرافیایی بالاتر از ۷۰ درجه نمی‌توانید ستاره قطبی را پیدا کنید. کشورها و مناظر طبیعی قرار گرفته در عرض‌های میانی نیم کره شمالی و قطب شمال به طور مثال خط راس السرطان، بهترین مکان برای استفاده از این روش است. هر چه نزدیک به خط استوا می‌شوید، ستاره قطبی به افق نزدیکتر می‌شود و هر چه به قطب شمال نزدیک می‌شوید، ستاره قطبی ارتفاع گرفته و نقطه به بالای سرتان می‌رسد.

 اگر در نیمکره جنوبی قرار گرفته‌اید، متاسفانه نمی‌توانید از ستارگان با چشم بدون مسلح برای جهت‌یابی استفاده کنید. در مجموع در نیمکره جنوبی امکان دیدن ستارگان نزدیک به قطب جنوب و محور جنوبی زمین وجود دارد. بنابر این نمی‌توانید ستاره‌ای ثابت پیدا کنید که محوری ثابت برای جهت‌یابی شما باشد. این طور نیست که در امتداد محور جنوبی کره زمین ستاره‌ای نیست، بلکه به این خاطر که نور آسمان در این ناحیه بسیار شدید است این ستارگان کم فروغ بوده و دیده نمی‌شوند. بسیار خب، به قطب شمال و روش جهت‌یابی به کمک ستاره قطبی برگردیم. قبل از هر چیز، اطلاعات ستاره شناسی خود را بالا ببرید و بعد شروع کنید.

 

 3

 

یافتن ستاره قطبی در صورت فلکی دب اصغر

ستاره قطبی پر نورترین ستاره آسمان نیست اما پر نورترین ستاره صورت فلکی دب اصغر است. بنابراین به جای اینکه به دنبال پرنورترین ستاره باشید، باید به دنبال صورت فلکی دب اصغر باشید. ستاره قطبی در انتهای دسته ملاقه یا در انتهای دم دب اصغر قرار گرفته است. دبی اصغر به معنای خرس کوچک است. ستاره قطبی بنا به اینکه در موقعیتی واقع شده که تنها چند درجه اختلاف با محور شمالی کره زمین دارد، در چشم ما توی اسمان ثابت است. شاید عکس‌های بسیاری از آسمان شب را دیده باشید که همه ستارگان دور یک مرکز چرخیده اند و دایره‌های هم مرکزی را تشکیل داده‌اند. در واقع در مرکز این دایره، ستاره قطبی قرار دارد که ثابت است.

 

 4

 

یافتن صورت فلکی دب اکبر

اگر آسمان شب برای شما آشنا باشد، شاید بتوانید به راحتی صورت فلکی دب اصغر و ستاره قطبی را پیدا کنید. جدای از این مورد، صورت فلکی دب اصغر بسیار کوچک و با ستاره هایی کم نور است و گاهی به سختی پیدا می‌شود. در این صورت بهتر است که ابتدا صورت فلکی دب اکبر را پیدا کنید. دب اکبر در نزدیکی دب اصغر قرار گرفته و ستاره‌های پر نورتری دارد. همچنین شکل ملاقه آن بسیار آشناتر و واضح‌تر است. پس از پیدا کردن دب اکبر، دو ستاره انتهایی در کاسه ملاقه را به جهت درون ملاقه دنبال کنید تا به ستاره قطبی برسید. در حقیقت با ۵ برابر کردن فاصله بین دو ستاره انتهایی ملاقه دب اکبر به ستاره قطبی خواهید رسید. برای جهت‌یابی به کمک ستاره قطبی به راحتی می‌توانید آن را به این شیوه پیدا کنید.

 

 5

یافتن صورت فلکی ذات الکرسی

جدای از صورت فلکی دب اصغر و صورت فلکی دب اکبر به وسیله دیگر صورت‌های فلکی نیز می توانید ستاره قطبی را پیدا کنید. یکی از این صورت‌های فلکی ذات الکرسی است. در آسمان پر ستاره شب پیدا کردن ذات الکرسی بسیار آسان است. ستارگانی پر نور را که به شکل W در کنار یکدیگر قرار دارند، نشان دهنده صورت فلکی ذات الکرسی هستند. جهت W رو به ستاره قطبی است. صورت‌های فلکی ذات الکرسی و دب اکبر روبروی یکدیگر به گونه‌ای قرار گرفته‌اند که این طور به نظر می‌رسد که به دور ستاره قطبی در مرکز فاصله بین این دو صورت فلکی می‌گردند و اگر شما دب اکبر را در آسمان نمی‌بینید، حتما می‌توانید ذات الکرسی را شناسایی کنید.

 

 6

 

پیدا کردن ستاره قطبی با عکاسی

 تنها با عکاسی می‌توانید ستاره قطبی را پیدا کنید. پس از آن، جهت‌یابی به کمک ستاره قطبی برایتان آسان می‌شود. اگر صورت‌های فلکی را نمی شناسید و از آسمان شب هم هیچ اطلاعاتی ندارید، تنها کافیست که دوربین عکاسیتان را برای حداقل ۲۰ دقیقه روی حالت عکاسی ممتد بگذارید و یک عکس با مدت زمان نوردهی بالا از آسمان بالای سرتان بگیرید. پس از دیدن عکس می‌توانید همه ستاره‌ها را ببینید که حول ستاره قطبی در گردش‌اند و به همین راحتی شما ستاره قطبی را پیدا کرده‌اید که نشان دهنده جهت شمال است.

با پیدا کردن ستاره قطبی کار شما راحت شده است. رو به ستاره قطبی بایستید. در روبروی شما، جهت شمال قرار گرفته‌است و به این ترتیب در سمت راست شرق و  درسمت چپ شما غرب واقع شده است. پشت سرتان هم جنوب است. در نتیجه اگر بدانید که به عنوان مثال، شما در جهت شمال جاده به داخل کویر رفته اید، با پیمودن راه برگشت به سمت جنوب می‌توانید دوباره به سمت جاده برگردید.

7